Tekst ten został pierwotnie opublikowany na blogu Głos w Spektrum w dniu 07 lipca 2025 r. [link]
Poniższy tekst powstał z inspiracji pani Moniki, która po otrzymaniu diagnozy w wieku dorosłym musiała bronić się przed bagatelizowaniem przez innych tego, co tak naprawdę wyjaśniało jej dotychczasowe życie i sposób funkcjonowania.
Takie kwestionowanie zdarza się wielu osobom neuroatypowym. Szczególnie często tym, które są po świeżo zakończonym procesie diagnostycznym. Rodzina i znajomi mogą podważać, niejako unieważniać diagnozę. Bo przecież „nie widać”, bo jakoś do tej pory nic szczególnego się nie działo. Ot, różne problemy, kto ich nie ma? A teraz nagle autyzm, czy ADHD, albo depresja...
Niektórzy z krytykujących mogą nie mieć wiedzy o zaburzeniach neurorozwojowych. Opierają się na stereotypach i błędnych wyobrażeniach. Tłumaczą sposób przeżywania i reakcje osób ze spektrum autyzmu, czy też z zaburzeniami aktywności i uwagi innymi problemami, albo udawaniem, czy też „modą” na posiadanie takiej diagnozy.
Zjawisko maskowania, kamuflażu, a także zdolność asymilowania się osób neuroróżnorodnych dodatkowo sprawia, że objawy są trudne do zauważenia już od dzieciństwa. Ich problemy przypisuje się cechom temperamentu, osobowości itp.
Taki stan rzeczy może powodować zwątpienie w otrzymaną diagnozę i jej wiarygodność. Zdarza się pogłębienie trudności związanych z neuroatypowością, problem z akceptacją siebie, obniżona samoocena, poczucie winy itp. Poza tym mogą wystąpić lub nasilić się trudności o charakterze lękowym i depresyjnym, a także osłabiona motywacja do szukania wsparcia.
To boli, dodatkowo obciąża i zdecydowanie nie przynosi ulgi. Ponadto obarcza koniecznością uświadamiania rodziny i znajomych o neuroróżnorodności. I takie edukowanie jest najczęściej jedynym sposobem radzenia sobie z trudną sytuacją. Jest bardzo dużo książek, filmów i materiałów w Internecie, które mogą pokazać rożne obszary funkcjonowania osób z autyzmem, czy też ADHD. I na szczęście już obecnie bardzo często ukazują one wszelkie niuanse wykraczające poza stereotypy i błędne wyobrażenia o zaburzeniach neurorozwojowych. Innym, także ważnym sposobem jest szukanie wsparcia specjalistów oraz środowiska podobnych osób. Tam dzielenie się doświadczeniami z innymi, którzy są podobni może pomagać budować samoakceptację, pewność siebie oraz poczucie bezpieczeństwa.